Artykuły

Turystyczne miasta Mazur: Giżyckie fortyfikacje i zabytki techniki

Dodano: 2012-07-10

Giżycko jest największym miastem, przez które przebiega szlak Wielkich Jezior Mazurskich.

Często określane jako „Żeglarska Stolica Polski” posiada 10 portów, żaglownie oraz kilka szkutni i sklepów żeglarskich.

Giżycko jest miejscem wielu wydarzeń sportowych, głównie regat, a także towarzyszących im imprez kulturalnych np. Festiwalu Piosenki Żeglarskiej i Morskiej. Jednak warto również przyjrzeć się bliżej historii miasta i związanymi z nią zabytkami architektury i techniki.

Przez zamek do twierdzy
Jednym z najstarszych obiektów na terenie obecnego Giżycka jest fragment Zamku Krzyżackiego, który wzniesiony został w XIV wieku w miejscu pogańskiego grodziska Galindów. Budowla pełniła funkcje jak najbardziej strategiczne i stanowiła ogniwo w łańcuchu twierdz obronnych przed najazdami Litwinów. Zamek na przestrzeni kolejnych wieków zmienił nie tylko swoją funkcję, ale także i wygląd.

Budowla przebudowana w XVI wieku w stylu renesansowym niestety nie przetrwała w swoim kształcie do dnia dzisiejszego. W XIX wieku dokonano rozbiórki zamku, pozostawiając jedynie jego skrzydło mieszkalne, które dziś możemy odnaleźć nad Kanałem Giżyckim, tuż przy moście obrotowym. Obecnie na próżno będziemy szukać typowych ruin krzyżackiego zamku. W dawnych murach, które zyskały nowe oblicze znajduje się dziś obiekt noclegowy.

Na terenie miasta znajduje się również inny obiekt pełniący w przeszłości funkcje obronne, a który wykorzystywał również położenie strategiczne miasta. Twierdza Boyen, nazwana na cześć generała Hermanna von Boyen, jest dziś jednym z najciekawszych zabytków Giżycka. Wzniesiony w latach 1843-1855 należy dziś do jednej z najlepiej zachowanych twierdz w Polsce. Wybudowana z rozkazu Fryderyka Wilhelma IV fortyfikacja o układzie gwieździstym miała stanowić bazę wojskową dla 3000 żołnierzy.

Do dziś można w niej podziwiać nie tylko oryginalne założenia obronne, ale również zachowane budynki gospodarcze. Aby dostać się do twierdzy należy pokonać jedną z czterech bram wjazdowych, a następnie minąć wysoki ceglany mur, suchą fosę oraz wewnętrzne i zewnętrzne wały ziemne. W środku twierdzy działa schronisko młodzieżowe oraz galeria sztuki, w której zaskoczeniem są obrazy Zdzisława Beksińskiego oraz grafiki Pablo Picasso. Ponadto na terenie twierdzy odbywają się imprezy muzyczne.

Zabytki hydrotechniki na wyciągnięcie ręki
Idea połączenia mazurskich jezior w jeden szlak komunikacyjny zrodziła się już w średniowieczu, jednak rozwiązania techniczne pozwalające na realizację tego śmiałego przedsięwzięcia pojawiły się dopiero w wieku XIX. Wtedy to przekopano kanał łączący jezioro Niegocin i Kisajno umożliwiając żeglugę w kierunku północ-południe, jednocześnie przerywając trakt między Twierdzą Boyen i miastem.

W 1898 roku budowniczowie z Zielonej Góry skonstruowali most obrotowy tzn. o przęśle zwodzonym w bok. Budowla ta posiadała jeszcze jedno oryginalnie rozwiązanie, mianowicie całą konstrukcję o wadze dochodzącej do 100 ton, obsługiwał jeden człowiek siłą swoich mięśni. Most obrotowy w Giżycku należy do dwóch takich konstrukcji w Europie i do dziś zwodzony jest ręcznie pozwalając na przepływ statków Żeglugi Mazurskiej oraz jachtów przez Kanał Giżycki. Cały proceder można obserwować w sezonie letnim  kilka razy dziennie.

Warto również wspomnieć o wyremontowanej kilka lat temu giżyckiej wieży ciśnień. Wzniesiona w 1900 roku z czerwonej cegły wieża w stylu neogotyckim pełniła aż do 1997 roku funkcję zbiornika wyrównawczego dla rozprowadzania wody do giżyckich domostw. Dziś wieża ciśnień jest udostępniona dla zwiedzających. W jej wnętrzu znajduje się wystawa pamiątek związanych z historią miasta, natomiast na jej szczycie urządzona jest kawiarnia,  z której roztacza się przepiękna panorama na miasto i jezioro Niegocin.

oprac. Joanna Terka