Artykuły

Opatów - co warto zwiedzić?

Dodano: 2013-01-14

Położony we wschodniej części województwa świętokrzyskiego niewielki Opatów zaskakuje bogactwem swojej historii, która sięga XII wieku.

Pojawiali się w niej templariusze, Tatarzy, Szwedzi i nieprzebrana ilość obcych wojsk przechodzących przez miasteczko. Pamiątką po tych wydarzeniach są liczne zabytki, na czele z okazałą romańską kolegiatą i barokowym kościołem.

Małe miasteczko z wielką historią

Może nie aż tak wielką, z pewnością jednak intrygującą jak na miejscowość liczącą dziś 7 tys. mieszkańców. Nazwa miasta po raz pierwszy pojawiła się w XII w., kiedy do istniejącego tu grodu zawitał Kazimierz Sprawiedliwy. Opatów szybko stał się jedną z najważniejszych miejscowości w regionie i istotnym ośrodkiem handlowym (przebiegał tu m.in. słynny szlak bursztynowy). Jan Długosz w swych kronikach wspominał nawet, że znajdowała się tu pierwsza na polskich ziemiach komandoria templariuszy.

Swój okres świetności miasto przeżywało jednak pod rządami kanclerza Krzysztofa Szydłowieckiego, który kupił je na początku XVI wieku po tym, jak miasto doszczętnie spalili Tatarzy. W Opatowie odbywały się sejmiki szlachty województwa sandomierskiego i miasto stopniowo zyskiwało na sile politycznej. Jego rozwojowi kres położył potop szwedzki. Kolejne okresy wojen i przemarsze wojsk sprawiły, że miasto już tylko traciło na znaczeniu. Bogata historia Opatowa sprawiła, że znajduje się tu wiele wartych uwagi miejsc.

Co warto zwiedzić w Opatowie?

Kolegiata św. Marcina to najcenniejszy zabytek w mieście i jeden z najznakomitszych przykładów architektury romańskiej w Polsce. Zniszczenia podczas najazdu tatarskiego i liczne restauracje sprawiły, że dziś świątynia pełna jest elementów późnogotyckich, renesansowych i barokowych. Interesujący jest główny portal z płaskorzeźbionym, romańskim fryzem. Całe wnętrze świątyni wypełnione jest barokową polichromią przedstawiającą sceny batalistyczne, m.in. bitwy pod Psim Polem, Grunwaldem czy odsiecz wiedeńską. W nawach świątyni znajdują się nagrobki rodziny Szydłowieckich.

Kościół i klasztor Bernardynów to usytuowany na wzniesieniu kompleks budynków o barokowym charakterze. Świątynia powstała co najmniej w XIV wieku przy grodzie zwanym Żmigrodem. Parafia niedługo potem przeniosła się do kolegiaty, zaś kościół objęli zakonnicy. Dwukondygnacyjna fasa jest późnobarokowa, zaś wnętrze typowo rokokowe. W świątyni warte uwagi są ambona, okazałe organy, stalle i drewniany portal prowadzący do klasztornego krużganku. W klasztornym wirydarzu uwagę przykuwa gotycki krucyfiks.

Brama Warszawska to pozostałość miejskiego systemu fortyfikacji stworzonego w XVI wieku z inicjatywy kanclerza Szydłowieckiego. Choć pierwotnie była wyższa, dziś jest to kamienna, jednokondygnacyjna budowla z drewnianym stropem. Wieńczy ją zrekonstruowana, stylizowana attyka.

Rynek w Opatowie ma kształt wąskiego, długiego prostokąta z aleją spacerową. Pod rynkiem znajduje się wielokondygnacyjny system piwnic kupieckich z XV wieku o długości 400 metrów, który jest udostępniony do zwiedzania. We wschodniej pierzei rynku znajduje się okazała, zabytkowa kamienica z podcieniami (pochodząca z XVI wieku, w czasie ostatniej wojny zniszczona, następnie odbudowana) mieszcząca dziś Urząd Miasta i Gminy.

oprac. Krzysztof Lepczyński, fot. wikimedia commons