Artykuły

Ojcowski Park Narodowy

W sąsiedztwie Krakowa znajduje się jeden z najpopularniejszych i najstarszych terenów chronionych południowej Polski. Dolina Prądnika w XIX wieku została uznana za obszar warty zainteresowania, w związku z czym już wówczas podejmowano pierwsze próby zapobiegania skutkom eksploatowania tego terenu w celach gospodarczych.

Park znajduje się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej i obejmuje fragment doliny Prądnika i Sąspówki, które charakteryzują się występowaniem stromych ścian zbudowanych z wapieni jurajskich. Występują tu skały o niespotykanych kształtach, tzw. maczugi, iglice, baszty czy bramy, a także inne formy wapienne jak: bezwodne doliny, źródła krasowe oraz oczywiście niezliczona liczba jaskiń.

Unikalny krajobraz i niespotykana przyroda

Ojcowski Park Narodowy powstał jako szósty obiekt takiej rangi na terenie Polski. Po wielu staraniach o objęcie ochroną terenu o wyjątkowej wartości geologicznej i przyrodniczej starał się prof. Wł. Szafer już przed II wojną światową, jednak dopiero plany realizacji utworzenia parku stały się możliwe na początku lat 50. XX wieku. Ostatecznie Ojcowski Park Narodowy powstał w 1956 roku.

Obszar na północ od Krakowa słynie z występowania skał wapiennych o fantastycznych formach. Są to tzw. wapienie jurajskie – utwory geologiczne, które powstały z nagromadzenia szczątek organizmów żyjących w morzu jurajskim, które niegdyś pokrywało ten teren. Na obszarze parku występuje wiele form wapiennych, ale głównymi dwiema są doliny oraz ostańce. Stanowią one o niezwykłej wartości poznawczej obszaru, bowiem na małej powierzchni skumulowane jest wiele form wapiennych uatrakcyjniających krajobraz.

Dominują tu lasy liściaste z przewagą jaworów i buków, jednak warto zwrócić uwagę na unikatową brzozę ojcowską – gatunek zagrożony wyginięciem i występujący jedynie w pięciu miejscach w Polsce.

Dwie jaskinie – dwie legendy

Do głównej atrakcji parku zaliczają się przede wszystkim jaskinie, których na tym terenie znajduje się ponad 700. Do najdłuższej należy Grota Łokietka o długości 320 m oraz Jaskinia ciemna o długości 209 m – obie udostępnione są turystom do zwiedzania. Z pierwszą z ich związana jest legenda, mówiąca, że w jaskini ukrywał się sam król Władysław Łokietek przed najazdem wojsk czeskich, a życie uratował mu pająk, który swoją siecią zakrył wejście do groty. Stąd dzisiejsza brama zamykająca wejście do jaskini posiada charakterystyczny dla pajęczej sieci ornament. Wewnątrz znajdują się oświetlone sale, których nazwy nawiązują również do wspomnianej legendy. Drugą, dostępną dla turystów, jest Jaskinia Ciemna, która uważana jest za największą ze względu na wielkość komór, a właściwie jednej olbrzymiej przestrzeni wewnątrz skał o 20 m szerokości, 80 m długości i 10 m wysokości. Jest ona również ważnym stanowiskiem archeologicznym, co zostało upamiętnione przez rekonstrukcję obozowiska kultury prądnickiej. Zwiedzanie jaskini możliwe jest tylko z przewodnikiem za dodatkową opłatą. Wnętrze nie jest oświetlone.

Dolina Prądnika

Dolina Prądnika jest jednym z najpopularniejszych celów turystycznych znajdującym się na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego. Oprócz walorów przyrodniczych, do których należą przede wszystkim znana „Maczuga Herkulesa” czy „Igła Deotymy” – czyli wapienne ostańce o charakterystycznych formach, należą także zabytki przeszłości. Szczególnie wartym uwagi jest zamek w Pieskowej Skale, jeden z ogniw na szlaku „Orlich Gniazd”. Wybudowany w średniowieczu przez Kazimierza Wielkiego obecnie jest jednym z oddziałów Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu. Zamek bardzo często pojawia się również w filmach, m.in. w „Ogniem i mieczem”, „Janosik” czy „Stawka większa niż życie”.

Równie popularny jest średniowieczny zamek w Ojcowie, a właściwie jego ruiny. Zachowane są mury, wieża oraz brama wjazdowa, skąd można podziwiać panoramę na Dolinę Prądnika. Na miejscu można obejrzeć wystawę poświęconą historii zamku.

oprac. Joanna Terka, fot. Dolina Prądnika (wikimedia commons)