Artykuły

Krakowski Szlak Techniki - cz. 1

Krakowski Szlak Techniki otwarty w 2006 roku jest pierwszym tego rodzaju miejskim szlakiem dziedzictwa przemysłowego w Polsce.

Trasa poprowadzona przez centrum Krakowa łączy obiekty dziedzictwa przemysłowego miasta i obejmuje szesnaście obiektów, które zachwycają swoją architekturą i historycznymi rozwiązaniami technicznymi i związane są nie tylko z przemysłem, ale i komunikacją, energetyką, gazownictwem czy ochroną przed powodzią.

Stacja Kolejowa Kraków

Budynek dworca Kraków Główny oddany do użytku w 1847 roku pierwotnie posiadał charakter neorenesansowy i należał do najpiękniejszych obiektów tego typ w Europie. Jednak kolejne przebudowy sprawiły, że nadano mu formę zbliżoną do dzisiejszej. To tu powstał pierwszy na obszarze Galicji podziemny tunel prowadzący pasażerów na perony, a zastosowanie żelbetu w konstrukcji budynku były również nowością w budownictwie cywilnym.

Browar rodziny Götzów

Kompleks rezydencjalno-fabryczny z 1840 roku założony przez szwajcarskiego przedsiębiorcę Rudolfa Jennego, następnie przejęty przez Juliusza Augusta Johna ostatecznie przeszedł w ręce Jana Götza-Okocimskiego – właściciela browaru Okocim. Od 1904 roku browar zaczął przekształcać się w jeden z największych zakładów przemysłowych w Krakowie. Browar działał do lat 80. XX wieku.

Przekop Talowskiego i wiadukt kolejowy

Projekt zrealizowany przez austriacką kolej państwową pod koniec XIX wieku, był pierwszym tego typu skrzyżowaniem dwupoziomowym w Krakowie. Metalowa konstrukcja wiaduktu wsparta jest na szesnastu kolumnach z piaskowca ciężkowickiego stanowi swego rodzaju architektoniczny majstersztyk.

Elektrownia Teatru Miejskiego

Jedna z najstarszych krakowskich elektrowni wybudowanej pod koniec XIX wieku w stylu secesyjnym, została zaprojektowana przez głównego architekta Teatru Miejskiego. Budynek mieścił w sobie urządzenia do produkcji energii wykorzystywanej do oświetlenia sceny, wnętrz teatru oraz pracy wodociągów i sieci przeciwpożarowej, natomiast jej nadwyżki sprzedawano innym krakowskim teatrom. Elektrownia działała do 1906 roku, obecnie mieści się w niej Scena Miniatura Teatru im. Słowackiego.

Kuźnica Zieleniewskich

Jest to jedyna zachowana część jednego z najstarszych zakładów przemysłowych w Krakowie. W połowie XIX wieku kuźnica należała do kompleksu Cesarsko-Królewskiej Uprzywilejowanej Fabryki Maszyn Rolniczych i Narzędzi Ludwika Zieleniewskiego. Na początku XX wieku fabryka została przeniesiona w inne miejsce, natomiast do dnia dzisiejszego przetrwał jedynie wspomniany budynek – jeden z niewielu parterowych w centrum miasta.

Strażnica pożarnicza

Zachowany do dzisiaj kompleks budynków straży pożarnej nadal pełni swoje pierwotne funkcje. Strażnica została wybudowana pod koniec XIX wieku w stylu neogotyckim jako okazały budynek z czerwonej cegły z symetrycznymi bramami wjazdowymi. Zwiedzanie jest możliwe po wcześniejszych ustaleniach.

Wiadukt Kolejowy nad starym korytem Wisły

Jeden z najstarszych krakowskich mostów, który połączył dwa brzegi Wisły w połowie XIX wieku. Zastąpił on drewniany most kolejowy na trasie Kraków-Lwów. Pięcioprzęsłowy, kamienny most osiąga długość prawie 100 metrów i jest szeroki na niecałe 12 metrów. Pod koniec XIX wieku koryto Wisły w tym miejscu zostało zasypane, a most stał się wiaduktem, który obecnie przebiega nad ul. Grzegórzecką.

Przepust drogowy przy ul. Miodowej

Wybudowany całkowicie z piaskowca w 1855 roku oraz przeprowadzony przez nasyp kolejowy Wschodniej Kolei Państwowej przepust znajduje się obok cmentarza żydowskiego przy ul. Miodowej na Kazimierzu. Obecnie utracił pierwotny wygląd ze względu na liczne przebudowy linii kolejowej biegnącej na tym odcinku.

oprac. Joanna Terka, fot. wikimedia commons